Artistik Buz Pateni

Beden Eğitiminde Artistik Buz Pateninin Yeri

Beden terbiyesi ve spor, eğitimin çok önemli bölümleridir. Artistik buz pateni ise dünyada çok popüler ve kütlevi bir spor dalıdır. İnsana biçim vererek, ruhi zenginliği, moral rahatlığını ve fiziki gelişmeyi ahenkli bir şekilde düzenler.

Figür pateninin sağlık açısından da insana birçok faydası vardır. Hareketlerin serbestliğini ve hareketlerdeki çevikliği geliştirdiği gibi organizmanın temel sistemlerinin de daha yüksek potansiyelle çalışmasını sağlar. Bunun yanı sıra bütün toplu kas sistemlerini orantılı bir biçimde geliştirir ve analizatör sistemlerin çalışma kapasitesini arttırır.

Ayrıca figür pateni insanın esneklik ve elastikiyetlik yönünü geliştirdiği gibi hareket serbestliğini, hareketlerdeki ifade gücünü ve aynı zamanda gücü ve dayanıklılığı da eğitir. Ama artistik patenin en önemli etkisi estetik yöndendir. Çalışmalar ve antrenmanlar sırasında sporcuya sanat zevki aşılanır ve müziğe uyum öğretilir, hareketlerin estetik yönden zengin olmaları için patenci bale, tiyatro gibi birçok sahne sanatlarıyla tanıştırılır.

Artistik paten ayrıca insanı sorunlara karşı koyma konusunda da eğitir. Disiplinli olmayı, topluluğu ve düzenliliği, çalışkanlığı, kolektifliği, aktifliği, ısrar gücünü, yüksek moralliliği ve bunun gibi insana tüm yaşamı boyunca gerekli olan yetenekleri de geliştirir.

Son yıllarda, dünyadaki tüm ülkelerdeki artistik paten okullarında gözle görülür bir artış gözlenmektedir. Bu sporu halen çocuklar ve gençler dışında yetişkin insanlar da yapmaktadırlar. Hatta her geçen gün daha büyük bir istekle antrenmanlarını sürdürmektedirler. Çeşitli bayramlarda ve gösterilerde bile bu tip yetişkinleri görmek mümkündür.

Ülkemizde paten sporunun kütlevi bir şekilde popülerlik kazanmasıyla ve sporcularımızdaki üstün gayretle milletlerarası şampiyonalarda başarı elde edilmeye çalışılmaktadır.

Artistik Buz Pateninin İçeriği ve Çeşitleri

Artistik buz pateni tekler (erkekler ve bayanlar), çiftler, buz dansı ve senkronize grup olmak üzere dört bölümden oluşur.

Tekler buz pateni yarışmaları kısa ve serbest program olmak üzere iki çeşit yarışmadan meydana gelir. Bunun haricinde 1989 senesinde ISU’nun kararıyla yürürlükten kaldırılan zorunlu hareketler ise bazı ülkelerde halen uygulanmakta ve testlerde geçerliliklerini korumaktadırlar.

Zorunlu hareketlerden kasıt daire, sekiz, ve paragraf formlarından oluşan zorunlu figürlerin gerçekleştirilmesidir. Ayrıca bu hareketlerin içinde S’ler, üçler, bracketler, rockerlar, counterlar ve looplar gibi artistik patenin mikro elementleri yer alır. Bu hareketlerde amaç figürlerin çizimi sırasındaki geometrik kesinlik ve dönüşlerin doğru yapılmasıdır.

Kısa program ise müzik eşliğinde kayılan ve toplam süresi iki dakika elli saniyeyi aşmayan bir programdır. Bu programda adım dizisi (bayanlarda bir adım bir spiral dizisi), spinler, spin kombinasyonu, flying spin, iki farklı jump (bunlardan birisi her zaman Axel‘dır) ve jump kombinasyonu gibi artistik patenin belirlenmiş 8 hareketi yer alır. Kısa programın amacı ise sporcuların belirlenmiş aynı tür hareketleri gerçekleştirmesiyle ustalığın daha objektif bir biçimde değerlendirilmesidir.

Serbest programda aynı kısa program gibi müzik eşliğinde gerçekleştirilir. Bu programın süresi erkekler ve bayanlar için yaş kategorilerine göre belirlenir ve her zaman kısa programdan daha uzundur. Program mutlaka ahenkli bir yapı oluşturmalı, yarışma sırasında sporcu artistik patenin tüm hareketlerini kullanarak teknik becerisini göstermeli ve bunun yanı sıra estetik erginliği sergilemelidir.

Artistik buz pateninde en önemli program olan serbest program gayet dengeli bir yapı içermelidir. Sporcu patendeki tüm hareketlere hakim olduğunu burada ispatlamalıdır. Buradaki en büyük hatalardan birisi programın içerisinde zayıf olan yönü saklamak için diğer elementlere ağırlık verilmesidir. Örneğin spinlerdeki veya adım dizilerindeki kusurları kapatmak için jumpların sayısını arttırarak diğer hareketleri bu fonda gizlemeye çalışmak, onların sayısını programın dengesini bozacak biçimde azaltmak, onarılması zor hatalara yol açar.

Artistik buz pateni çiftler yarışmalarında, tekler buz pateninin elementleri olan adımlar, çok dönüşlü jumplar, spinler ve flying spinlerden başka; kaldırışlar, kaldırışlı jumplar, çiftli pivotlar, ölüm spiralleri, eş jumplar gibi hareketlerde yer alır. Bu hareketleri çiftlerden her ikisi de sanki tek kişi kayıyormuşçasına bir his uyandıran bir bütünlük içinde yapmalıdırlar. Çiftler yarışmaları da kısa ve serbest program olmak üzere iki bölümden oluşur ve hemen hemen teklerdeki prensipleri içerir.

Buz dansı buz pateninin kendine özgü birkaç çeşidinden meydana gelir. Temelde müziğin ritmine uyumlu ve dansın karakterini yansıtan adım dizilerinin gerçekleştirilmesi yatar. Buz dansı yarışmaları zorunlu, orijinal ve serbest dans olmak üzere üç bölümden oluşur.

Son zamanlarda dünyada oldukça popüler olmaya başlayan senkronize grup pateni gelişimini hızla sürdürmektedir. Bu branşta amaç grubun tüm üyelerinin birbirleriyle gereken uyumu ve hareketlerdeki kesinliği göstermeleridir.

Uluslararası Paten Birliği (International Skating Union ISU)

Uluslararası paten birliği (ISU) 1892 senesinde kurulmuştur. 63 ülkenin artistik buz pateni ve sürat pateni federasyonlarından meydana gelir. Türkiye 1991 senesinde ISU’ ya katılmıştır.

ISU dünya buz pateninin düzen organizasyonunu sağlar, Dünya ve Avrupa Şampiyonaları da dahil olmak üzere düzenlenen tüm uluslararası yarışmaların kurallarını ve organizasyonlarını düzenler. Olimpiyat Oyunlarında ise kuralları ve programı Uluslararası Olimpiyat Komitesi ISU’yla yaptığı görüşmeler sonrası belirler.

ISU’nun en yüksek organı iki senede bir toplanan kongredir. Kongreler arasındaki süre boyunca faaliyetleri kongre tarafından seçilen ISU kurultayı yürütür.

Dünya buz pateninin gelişiminde en önemli rol, ülkelerin milli buz pateni federasyonlarındadır. Federasyonlar buz pateni sporunun kendi ülkelerindeki gelişimi ile ilgilenirler ve yarışmalar düzenlerler. Bu yarışmalardaki kurallar ve program ISU tarafından belirlenenlerden biraz farklı olabilir, fakat temelde aynıdır.

ISU’nun yanı sıra bünyesinde amatör sporcuları, hakemleri ve yöneticileri birleştiren Uluslararası Figür Pateni Antrenörleri Birliği (EPSA) vardır. Bu birlik patencilerin hazırlıkları ile ilgilenen antrenörleri birleştirir. EPSA, ISU ve milli federasyonlarla, daha progresif formlarda yarışmalar düzenlenebilmesi ve bu yarışmalardaki kural ve programlar konusunda iş birliği yaparak buz pateni sporunun gelişimine yardımcı olur.